Το Τατόι είναι πλέον 138 ετών (και από το 2003... περιμένει)

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 07-07-10

Του Βασίλη Κουτσαβλή*

Το 2003, το πρώην Βασιλικό Κτήμα Τατοΐου πέρασε θριαμβευτικά με τον νόμο Βενιζέλου στο ελληνικό Δημόσιο. Πρόκειται, δηλαδή, πλέον για δημόσια περιουσία και μάλιστα χαρακτηρισμένο στο σύνολό του από το υπουργείο Πολιτισμού Νεώτερο Μνημείο. Το πολιτικό κόστος, η αδιαφορία, η εμπάθεια σε ένα θεσμό που αντιμετωπίζεται ακόμα ως φάντασμα, αλλά και η επιστημονική ανεπάρκεια των αρμοδίων, έχουν οδηγήσει αυτόν τον ιστορικό τόπο, αλλά και ένα πνεύμονα πρασίνου (από τους λίγους που έχουν απομείνει γύρω από την Αθήνα) στην απόλυτη καταστροφή.

Χάρη στις άοκνες προσπάθειες της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, έχει μπει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να τοποθετηθεί κάθε μελλοντική χρήση του χώρου. Ούτε θεματικό πάρκο ούτε άλλη δόμηση ούτε σκληρή εμπορική εκμετάλλευση. Το Κτήμα αποτελεί κατ' αρχήν ένα πλούσιο μνημείο της μεσογειακής Φύσης που χαίρονται εκατοντάδες κάτοικοι των Αθηνών. Αν ρωτήσει κανείς όλους αυτούς που το επισκέπτονται για το μέλλον του χώρου, αυτό που επικρατεί στις σκέψεις όλων είναι ο απόλυτος σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον. Αυτή ήταν και η θέληση του βασιλέως Γεωργίου Α΄ όταν το έχτιζε. Τον πρώτο λόγο να έχει η Φύση, γι' αυτό και όλα τα κτίρια του Κτήματος τα διακρίνει η λιτότητα και η απόλυτη προσαρμογή στο φυσικό τοπίο, που δεν την συναντάει κανείς στα ευρωπαϊκά ανακτορικά συγκροτήματα. Διαδρομές και αλέες, μονοπάτια και γεφύρια, νερά και λίμνες αποτελούν ένα συγκλονιστικό σκηνικό για περπάτημα, ποδηλασία, πικ νικ, ξεκούραση. To Τατόι αποτελεί ήδη ένα μουσείο της Φύσης και αυτό πρέπει να διαφυλαχθεί πάση θυσία για τις ερχόμενες γενιές.

Βασικές προτεραιότητες

1. Η ένταξη του έργου στο ΕΣΠΑ για απρόσκοπτη ροή χρηματοδότησης των έργων αποκατάστασης.

2. Κρίσιμη κρίνεται η σύσταση του Φορέα Διαχείρισης που έχει θεσπιστεί στον νόμο Σουφλιά, αλλά παραμένει ανενεργός. Ο φορέας διαχείρισης θα πρέπει να είναι αυτός που θα θέσει τους στρατηγικούς στόχους για τη μελλοντική χρήση του κτήματος και θα συντονίσει τις ενέργειες αποκατάστασης, με ταυτόχρονη ιεράρχηση αναγκών.

3. Μεταφορά και συντήρηση όλων των κινητών αντικειμένων από το εσωτερικό του κεντρικού ανακτόρου για να ξεκινήσει η μετασκευή του σε Μουσείο.

4. Aμεσες σωστικές ενέργειες στο Οινοποιείο, στην οικία Στουρμ, στο Βουτυροκομείο, στο σπίτι του Κηπουρού και στις Εργατοκατοικίες γύρω από τον αστυνομικό σταθμό.

5. Σταδιακή επαναλειτουργία κτιρίων για συγκέντρωση εσόδων.

O φορέας διαχείρισης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποτελέσει άλλον ένα κρατικοδίαιτο οργανισμό. Το Τατόι μπορεί να καταστεί αυτοχρηματοδοτούμενο σε βάθος χρόνου, λειτουργώντας ως παραγωγική μονάδα, ως μουσείο και χώρος αναψυχής, να αποτελέσει τουριστικό προορισμό παγκόσμιας εμβέλειας και μοχλό ανάπτυξης σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία.

Η φθορά του χρόνου θα το πληγώσει ανεπανόρθωτα αν δεν υπάρξει συντονισμένη προσπάθεια διάσωσής του. Oπου το κράτος υστερεί, οι ενεργοί πολίτες οφείλουν και πρέπει να παρέμβουν.

* Ο Βασίλης Κουτσαβλής είναι cultural consultant και συντάκτης μελέτης αξιοποίησης Κτήματος Τατοΐου.